Siirt Üniversitesi, 29 Mayıs 2007'de kuruldu; ama kökeni daha eskiye, 1976'da Dicle Üniversitesi'ne bağlı açılan iki yıllık bir Eğitim Enstitüsü'ne uzanıyor. Bu enstitü zamanla Eğitim Yüksekokulu'na, ardından Eğitim Fakültesi'ne dönüşmüş; yani şehirdeki eğitim-formasyon geleneği üniversitenin resmî kuruluş tarihinden çok önce başlamış. Siirt'te konumlanan bu devlet üniversitesi, kuruluşunu izleyen yıllarda akademik yapısını genişleterek bugünkü çok-birimli haline gelmiş. Kurumsal kimliği açısında dikkat çeken bir nokta, 2018'den beri YÖK'ün bölgesel kalkınma odaklı misyon farklılaşması programı kapsamında "tarım ve hayvancılık" alanında ihtisaslaşmış olması; bu yalnızca kâğıt üzerinde bir başlık değil, ayrı bir koordinasyon merkezi, kendi yönergesi ve alan çalıştaylarıyla (fıstık, keçi, arıcılık gibi konularda) somutlaşan bir yapı.

Öğrenim dili genel olarak Türkçe; ancak bu, hazırlık sınıfının hiç olmadığı anlamına gelmiyor. Tamamen İngilizce yürütülen İngilizce Mütercim ve Tercümanlık programı için zorunlu İngilizce hazırlık uygulanıyor, muafiyet ise üniversitenin kendi yeterlilik sınavı veya eşdeğer sayılan sınavlarla mümkün. İlahiyat Fakültesi'nde de zorunlu bir Arapça hazırlık sınıfı yönergesi var. Sağlık alanında ilginç bir model dikkat çekiyor: üniversitenin kendi hastanesi yok, bunun yerine Sağlık Bakanlığı ile yapılan bir birlikte-kullanım protokolüyle Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden yararlanılıyor. Tıp eğitimi de buna bağlı bir başka özellik taşıyor: ilk üç dönem Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde, son üç dönem ise Siirt'teki bu hastanede yürütülüyor — yani Tıp'ı kazanan bir öğrenci eğitiminin önemli bir kısmını Van'da geçiriyor. Ders yılı, çoğu Türkiye üniversitesinde olduğu gibi güz ve bahar olmak üzere iki yarıyıl esasına dayanıyor; çift anadal ve yandal yapma imkânı da yönergeyle tanımlanmış durumda.

Yerleşke yapısı da adayın karar sürecinde önemli bir unsur. Lisans yaşamının ağırlığı Kezer Yerleşkesi'nde toplanmış; burada çoğu fakülte, enstitüler, merkez kütüphane, kampüs camisi, yemekhane ve lojmanlarla birlikte hayvan hastanesi ve tarımsal üretim alanları (bahçe, bağ, seralar) da yer alıyor — kampüs aynı zamanda bir tarımsal-üretim peyzajı karakteri taşıyor. Şehir içindeki Merkez Yerleşkesi ise daha sınırlı bir işlev görüyor; esasen bir meslek yüksekokulu ile idari birimlere ev sahipliği yapıyor. Bunların dışında Eruh ve Kurtalan ilçelerinde birer meslek yüksekokulu yerleşkesi bulunuyor. Öğrenci yaşamı tarafında topluluklar yönergeyle tanımlanmış; kültür-gezi, çevre, su sporları, tiyatro gibi çeşitli topluluk tipleri ve bir öğrenci konseyi yapısı mevcut. Barınmada kampüs içinde Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı KYK yurtları, ilçe yerleşkelerinde ise üniversitenin kendi işlettiği yurtlar bulunuyor; şehirde de özel yurt ve apart arzı var.

Uluslararası boyutta Erasmus+, Mevlana ve Farabi gibi hareketlilik kanalları Uluslararası İlişkiler Koordinatörlüğü üzerinden yürütülüyor; üniversite ayrıca Eurodesk ağına da katılmış durumda. Yabancı uyruklu öğrenci kabulü ayrı bir portal üzerinden işliyor ve Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÖMER) bu öğrenciler için bir dil kapısı işlevi görüyor; sitenin Türkçe ve İngilizce yanında Arapça sürümünün de bulunması bu yöndeki bir başka işaret. Lisansüstü tarafta dört enstitüden biri, Arap, Kürt ve Süryani dil-kültür alanlarını tek çatı altında toplayan Yaşayan Diller Enstitüsü olarak öne çıkıyor; bu, üniversiteye bölge dilleri etrafında ayırt edici bir akademik niş kazandırıyor. Araştırma-girişimcilik tarafında ise bir Teknoloji Transfer Ofisi, ön-kuluçka ve kuluçka merkezi bulunuyor; ancak resmî sitede faal bir teknokent kaydına rastlanmadı.